Ανάσταση σε ένα τόπο μαρτυρίου στα Πατήσια

2018-04-06

Ένα άγνωστο μνημείο μεγάλης ιστορικής και αρχιτεκτονικής αξίας, πνιγμένο μέσα στις πολυκατοικίες. 

αναδημοσίευση από την Καλλιόπη Ασλανίδου στο athens984.gr 

Περπατήσαμε στην καρδιά της, μη τουριστικής και μη γραφικής, Αθήνας στα Πατήσια, της Αθήνας της κακόφημης, της Αθήνας των οίκων ανοχής, των μεταναστών και των παλιών πολυκατοικιών.

Εκεί σε ένα ιστορικό εκκλησάκι, που το κοσμούν οι εξαιρετικές αγιογραφίες του Φώτη Κόντογλου και στο οποίο μαρτύρησε η Αγία Φιλοθέη το 1588, ετοιμάζονται για τη μεγαλύτερη θρησκευτική γιορτή του Χριστιανισμού, το Πάσχα. Το Πάσχα, που μνημονεύει τα μαρτύρια, τον θάνατο του Χριστού αλλά κυρίως την Ανάσταση του.

Πρόκειται για τον Άγιο Ανδρέα της οδού Λευκωσίας. Ένα άγνωστο μνημείο μεγάλης ιστορικής και αρχιτεκτονικής αξίας, πνιγμένο μέσα στις πολυκατοικίες.

Η ιστορία του ναού

Ο ναός του Αγίου Ανδρέα δημιουργήθηκε από την Αγία Φιλοθέη στα χρόνια της Τουρκοκρατίας (16ος αιώνας). Σ'αυτό μαρτύρησε η Αγία Φιλοθέη στις 3 Οκτωβρίου 1588. Στο προαύλιο σώζεται η μαρμάρινη στήλη όπου η Αγία Φιλοθέη δέθηκε και βασανίστηκε από τους Τούρκους. Το εκκλησάκι αναστηλώθηκε το 1942 από τον Αναστάσιο Ορλάνδο και αγιογραφήθηκε από τον ζωγράφο Φώτη Κόντογλου, που το χαρακτήρισε μνημείο βυζαντινής τέχνης.

Ο Άγιος Ανδρέας εμπνέει

Το παρακείμενο του Αγίου Ανδρέα, λιλιπούτειο παρκάκι επέλεξαν τα παιδιά της Ένωσης Γονέων και Φίλων Ατόμων με Σύνδρομο Down «Ηλιαχτίδα» να φυτέψουν λουλούδια να βάψουν τα παγκάκια και να στήσουν την «Ανοδο» ένα ξύλινο γλυπτό, του καλλιτέχνη Σπυρίδωνα Ντασιώτη.

Στα φρεσκοβαμμένα παγκάκια κάθεται ένας παππούς με κινητικά προβλήματα στα χέρια. Αδυνατεί να δέσει την ζώνη στο παντελόνι του που έχει λυθεί. Ζητάει βοήθεια από μια ηλικιωμένη γυναίκα η οποία όμως αρνείται, για ευνόητους λόγους. Λίγα μέτρα πιο κάτω ξανασυναντάμε τον παππού. Ένας νεαρός που εργάζεται στο μανάβικο της γειτονιάς, έχει αναλάβει και δένει τη ζώνη του παππού.
« Σε έχω κάνει τέλειο παππού. Καλή Ανάσταση».

Η ιστορία της Αγίας Φιλοθέης

Η Αγία Φιλοθέη, η πολιούχος της Αθήνας μαζί με τον Άγιο Διονύση υπήρξε η Αγία Τερέζα της πόλης των Αθηνών.

Η κατά κόσμο Παρασκευή Μπενιζέλου, γεννήθηκε το 1522 από τον Άγγελο Μπενιζέλο και την Σηρίγη Παλαιολογίνα (γόνο της ιστορικής βυζαντινής οικογενείας). Η οικογένειά της ήταν μια από τις πιο αρχοντικές των Αθηνών. Σε ηλικία 14 ετών οι γονείς της την πάντρεψαν με τον κατά πολύ μεγαλύτερο της Ανδρέα Χειλά, γόνο πλούσιας οικογενείας.

Μετά από 3 χρόνια, η Παρασκευή έμεινε χήρα και παρόλο που ήταν περιζήτητη νύφη, επιδόθηκε σε φιλανθρωπικά έργο και λίγο μετά τον θάνατο των γονιών της έγινε μοναχή, με το όνομα Φιλοθέη. Τότε δημιούργησε το μοναστήρι του Αγίου Αποστόλου Ανδρέα (1571), το οποίο είχε 150 μοναχές και ηγουμένη την ίδια. Διέθεσε όλη την περιουσία της για τη βοήθεια των συμπατριωτών της, την τόνωση του θρησκευτικού αισθήματος και της εθνικής συνείδησης.

Ίδρυσε σχολεία, βιοτεχνικά και χειροτεχνικά εργαστήρια, νοσοκομεία και ορφανοτροφεία, απελευθέρωσε αιχμαλώτους και πρόσφερε βοήθεια σε γυναίκες σώζοντάς τις από τα χαρέμια. Στο μοναστήρι της έβρισκαν άσυλο και περίθαλψη Έλληνες και Τούρκοι.

Οι τουρκικές αρχές προσπάθησαν να σταματήσουν τη δράση της και μάλιστα επιτέθηκαν και κατέλαβαν το μοναστήρι και συνέλαβαν την ίδια. Χάρη όμως στις ενέργειες ισχυρών χριστιανών αφέθηκε ελεύθερη και για ένα διάστημα κατέφυγε στην Άνδρο.

Την ίδια εποχή ζήτησε και έλαβε οικονομική βοήθεια από την Γερουσία της Βενετίας (1583) για τη συντήρηση του μοναστηριού της. Αργότερα, ίδρυσε μοναστήρι στα Πατήσια (στο οποίο έδωσε το όνομα του Αγίου Ανδρέα), καθώς και στην Καλογρέζα και στο Χαλάνδρι.

Τη νύχτα της 3ης Οκτωβρίου 1588, στο εκκλησάκι του Αγίου Ανδρέα που βρισκόταν στο μοναστήρι των Πατησίων, οι Τούρκοι εισέβαλαν στον ναό, άρπαξαν και βασάνισαν την Αγία Φιλοθέη. Οι μοναχές την μετέφεραν στη μονή της Καλογρέζας όπου, στις 19 Φεβρουαρίου 1589, άφησε την τελευταία της πνοή.

Από την Καλλιόπη Ασλανίδου athens984.gr

Το «λουκέτο» αποδείχτηκε προσωρινό για το ιστορικό κτίριο της οδού Ακαδημίας, έδρα του πρώτου λυρικού θεάτρου της χώρας, που φιλοξένησε σπουδαίες παραστάσεις όπερας αλλά και όλα τα έργα της αθηναϊκής οπερέτας.